Dünyada Çip Krizi

Yarı iletkenler olarak bilinen çipler, elektonik eşyadan otomobile dek günümüz cihazlarının önemli bir bileşeni. Çip krizinde ne olduğunu Sevil Öge yazdı...

 

Sevil Öge

Yarı iletkenler olarak bilinen çipler, elektonik eşyadan otomobile dek günümüz cihazlarının önemli bir bileşeni olarak endüstride yerini alıyor. Dünyada çip üretiminin büyük çoğunluğunu Çin, Tayvan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkeleri sağlıyorken, salgın sürecinde özellikle otomotiv sektörünün kıtlık yaşadığı bir ürüne dönüştü.

Otomotiv endüstrisi başta olmak üzere tüm dünyada üretimde duraklamalar, kapanmalar oldu. İnsanların “uzaktan hayata” geçişiyle satın alma davranışları değişince, elektronik cihazlarda talep artışları gerçekleşti. Buna bağlı olarak yarı iletken üreten şirketler, talep artışına yanıt vererek hatlarını elektronik üretimine kaydırdılar. Otomotiv fabrikalarının yeniden üretime açılmasıyla hızlı bir dönüş sağlansa da, bu kez çip arzı istenen seviyeye ulaşamadı. Çünkü çip üreticileri elektronik, teknoloji gibi diğer sektörlere yönelmişti.

Diğer taraftan, Japonya’da otomotiv endüstrisinin çip tedarikçilerinden olan bir fabrikada yangın çıkınca, çip kıtlığı piyasayı artarak etkisi altına almaya devam etti. Başka bir fabrika kapanışı da ABD’de görüldü. Teksas eyaletinin Austin bölgesinde şiddetli kutup soğuklarının etkisiyle, iki çip fabrikası faaliyetlerine ara verdi. 2020 yılının ikinci yarısından itibaren otomotiv endüstrisi toparlanmaya başlasa da, yarı iletken pazarında tedarik kısıtları, yangınlar, şiddetli hava koşulları, çiplerin otomotiv ekosistemine tekrar geçişinin zaman alması gibi nedenler, sektörde çip sorununun devam ederek 2021 sonuna dek süreceğini gösteriyor. Otomotiv sektöründe üst düzey bazı yetkililerin kişisel kanaati, bu kesintilerin 2022 yılında da belli aralıklarla seyredeceği yönündedir. Piyasayı etkisi altına alan bu krizden dolayı , büyük şirketler üretime yeniden ara verme takvimlerini de kamuoyu ile paylaştılar.

Türkiye’ye baktığımızda ise Renault, Ford, Tofaş gibi otomotiv şirketleri üretim planlarını revize ettiler. KAP’a yaptıkları açıklamada çip tedarik sorunu nedeniyle 2021 Mart ve Nisan ayındaki bazı haftaları içeren üretim planlarını revize ettiler. Söz konusu kararın asgari seviyede tutulması amacıyla, bazı şirketler ara verilen sürede yıllık periyodik bakım çalışmalarının yapıldığı bilgisini de ayrıca paylaştılar.

Türkiye’de bunlar olurken, çip sorununun globalde de geniş yankı bulmasıyla dünya liderleri sektöre dair bazı girişimleri başlatmış oldu. ABD Başkanı Joe Biden, küresel çip problemini ele almayı amaçlayan bir kararname imzalayarak, sektör liderleriyle bir arada çalışacaklarını duyurdu ve ABD’nin 37 milyar dolar büyüklüğünde bir fon oluşturacağını kamuoyu ile paylaştı.

Almanya Şansölyesi Angela Merkel AB'nin, araç üretimi için gerekli olacak çip ve pil gibi bileşenlerin üretimindeki know-how eksikliğine dair, "AB gibi büyük bir blok çip üretecek konumda değilse, bu konuda rahat değilim; bir otomobil üreticisiyseniz ve çekirdek bileşeni üretemiyorsanız bu iyi bir gidişat değil." yönünde endişelerini bir zirvede aktardı. Bu gidişatla, Almanya’nın veya diğer Avrupa ülkelerinin çip üretiminde yeni yatırımlar yapma olasılıkları dikkate değer görünüyor.

Yarı İletken Endüstrisi Birliği (SIA) verilerine göre, küresel yarı iletken satışları 2020'de bir önceki yıla kıyasla yüzde 6,5 artarak 439 milyar dolara ulaştı. 2021 yılında devam etmesi öngörülen büyümenin tüketici, bilgi işlem,elektronik ve otomotiv alanlarında olması bekleniyor.

Tüm bu veriler ışığında seyreden küresel gelişmeler, çiplerin piyasada stratejik bir öneme sahip olduğuna işaret ediyor. Dünyada önemli bir yeri olan otomotiv sektörünün, bir avuç tedarikçi tarafından üretilen çipleri kullanmaya bağımlı hale geldiklerini tecrübe etmesinin sektörel politikalara yansımalarını zaman içerisinde göreceğiz.

 

Kaynaklar:

https://www.ft.com/content/ec2f93ad-d23c-4ff4-867a-59385d1cc8a6

https://www.autonews.com/ https://www.semiconductors.org/

https://www.semiconductors.org/

Haber Kategorisi
Ekonomi